Gratis E-Book + Video
Schilder je eigen kleurrijke landschap

Page content

article content

Kleuren mengen en kleurenleer

In de kleurenleer zijn er van oudsher drie primaire kleuren: geel, blauw en rood. Door twee van deze drie primaire kleuren in gelijke hoeveelheden met elkaar te mengen, krijgen we de secundaire kleuren: oranje (geel + rood), violet (rood + blauw) en groen (blauw + geel). Tertiaire kleuren ontstaan door drie primaire kleuren met elkaar te mengen.

Kleurencircel

Primaire kleuren

imgres

Secundaire kleuren:

32bfba7ad85b938b2457797ee621f32d-2

Tertiaire kleuren:

5a31bec06df1b71b0ed62146ade8caa6

De kleuren rood, geel en blauw zijn dus bijzondere verfkleuren. Het zijn nl. kleuren die niet kunnen worden gemaakt door andere kleuren te mengen. Daarom worden ze ook de Primaire (eerste) kleuren genoemd en zijn ze heel belangrijk.

De primaire kleuren rood, geel en blauw vormen dus de basis voor alle mogelijke kleuren. Met behulp van deze drie kleuren, in combinatie met wit en zwart, zijn praktisch alle denkbare kleuren te maken. Het enige wat je moet doen, is mengen.

Lang voordat de wetenschappelijke kennis beschikbaar kwam, werden er in de schildertraditie verfmengingsvoorschriften gevormd die later zijn vastgelegd in een niet-wetenschappelijke kleurenleer die nog steeds onderwezen wordt. Na menging van de traditionele primaire kleuren rood, geel en blauw ontstaan de zogenaamde secundaire kleuren groen, oranje en violet /paars.

Oranje ontstaat uit menging van rood en geel

Groen ontstaat zogenaamd uit menging van geel en blauw

Violet / paars ontstaat zogenaamd uit menging van blauw en rood

Hoewel een verzadigd oranje inderdaad gevormd kan worden door een menging van rood en geel, zal een menging van rood en blauw géén verzadigd paars opleveren en een menging van blauw en geel géén verzadigd groen. Daarom bevatten de primaire pigmenten “blauw” en “rood” vaak ook magenta en cyaan pigmenten.

Hoewel er voor de mens, die immers maar drie typen kleurreceptoren heeft, drie secundaire hoofdkleuren zijn, bestaan de secundaire kleursectoren van de kleurencirkel uit oneindig veel tinten. Door naar verhouding meer of minder van elk tweetal primaire kleuren toe te voegen wordt er een andere tint verkregen en kan het groen meer naar het geel neigen (geelgroen) als er meer geel wordt toegevoegd, en meer naar het cyaan als er meer cyaan wordt toegevoegd.

De kleurencirkel van Johannes Itten bevat naast de primaire en secundaire kleuren ook nog de zes “tertiaire kleuren” geeloranje, roodoranje, roodviolet, blauwviolet, blauwgroen en geelgroen, en heeft dus in totaal twaalf kleuren. Deze verkrijg je door een primaire kleur te mengen met de secundaire kleur die ernaast ligt.

Kleurencircel:

Op de kleurencirkel heeft iedere kleur een complementaire kleur die ongeveer tegenover elkaar staan in de kleurencirkel. Bijvoorbeeld rood en groen, geel en violet, oranje en blauw. Beide kleuren geven een contrast, maar vullen elkaar ook aan. Ze harmoniëren. De kunst is om een rustgevend, harmoniërend effect te creëren. Dus niet even veel van elke kleur, maar een vleugje van de ene bij de andere of omgekeerd. De kleuren versterken elkaar als ze in hetzelfde beeld gebruikt worden. Bijvoorbeeld: door in een overwegend rode ruimte groene accenten aan te brengen creëer je een rustgevend, harmoniërend effect. Alle complementaire kleuren hebben dit effect op elkaar.

De complementaire kleuren zijn bij de kunstschilders dan ook:

  • Rood en groen
  • Geel en paars
  • Blauw en oranje

In de kleurenleer spreekt men ook van warme en koude kleuren. De ene kant van het kleurenwiel (geel-oranje-rood) noemt men de warme kleuren. De andere kant (groen-blauw-violet) zijn de koude kleuren. Warme en koude tinten zijn complementair aan elkaar. Warm versterkt koud en andersom.

schermafbeelding-2017-02-08-om-18-43-03

Een voorbeeld van koude kleuren (denk aan water,ijs)

schermafbeelding-2017-02-08-om-18-43-13

Een voorbeeld van warme kleuren (denk aan vuur, rood, warm)

schermafbeelding-2017-02-08-om-18-43-20

Wit, grijs en zwart staan niet op het kleurenwiel. Dit betekent dat ze met iedere kleur kunnen gecombineerd en gemengd worden.

Kleur is ongrijpbaar, heeft iets magisch en is er alleen als er licht is. Bij totale duisternis is er geen kleur te onderscheiden. Kleur is in feite zeer machtig, ze kan onthullen, tevens sfeer creëren. Dit geld wanneer je aan de slag gaat met acrylverf. Je kunt met kleur iets benadrukken in je schilderij of juist iets laten vervagen en je kunt een bepaald voorwerp groter of juist kleiner laten lijken. Kortom, kleuren zijn een zeer belangrijk aspect die het verschil kunnen maken of een sfeer kunnen aangeven. Zachte pasteltinten geven een ander effect dan krachtig rood en oranje. Kies dus zorgvuldig de kleuren uit waarmee je werkt.

Wil jijzelf kleuren proberen te mengen dan hebben wij een lege cirkel toegevoegd. Deze kun je gebruiken als basis.

kleurencirkel_leeg

Veel plezier bij het mengen!

Laat een bericht achter

Comment Section

3 reacties op “Kleuren mengen en kleurenleer


Door CGM op 19 februari 2017

Goede uitleg lijkt me een leuke bezigheid.moet me nog bezinnen.G


Door Renate-Rolefes op 20 februari 2017

Schilderen is zeker een leuke bezigheid. Als je er tijd voor kunt vinden zou ik er zeker iets mee doen.


Door Suzanne op 7 september 2017

Beste Renate, Voor mijn buitenramen heb ik mooi beige nodig, ik heb nog verf staan maar die is felgeel zoals de hoofdkleur , met welke toegevoegde kleuren kan ik aan beige geraken ? Met dank op voorhand voor uw antwoord en vriendelijke groet, Suzanne

Plaats een reactie




Phoenix WebsitePhoenix Website